Bakı gömrüyündə nəyi götürə bilərlər: dərmanlar, xalçalar, alkoqol, valyuta və qadağan olunmuş əşyalar — gətirmə və aparma qaydaları

Diqqət. Bu məqalə məlumat xarakteri daşıyır. Bütün normalar 2026-cı ilin sentyabrında Azərbaycan Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi saytı (customs.gov.az) ilə tutuşdurulub, lakin qaydalar dəyişə bilər. Son qərarı gömrük orqanı verir, ona görə mübahisəli hallarda qaydaları DGK-nın 195/6 çağrı mərkəzində və ya «Smart Customs» tətbiqində dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik.

Qısaca: ən çox problem yaradan beş şey. Birincisi — reseptsiz və sənədsiz psixotrop və narkotik tərkibli dərmanlar. İkincisi — aparılma sertifikatı olmayan xalçalar və antikvar əşyalar. Üçüncüsü — normaların aşılması: DGK-nın qaydalarına görə 18 yaşdan yuxarı şəxs 1,5 litr alkoqol və 200 siqaret gətirə, 125 qramdan çox olmayan nərə kürüsü apara bilər. Dördüncüsü — girişdə bəyan edilməmiş iri məbləğdə nağd pul: sənəd olmadan 10 000 dollardan çox aparmaq mümkün olmayacaq. Beşincisi — bibər spreyi və elektroşok: Azərbaycanda püskürdücülər qaz silahına aiddir.

Heydər Əliyev hava limanında pasport nəzarətindən keçdiniz, çamadanınızı götürdünüz — və qarşınızda iki dəhliz var: yaşıl və qırmızı. Çamadanda dyuti-fridən bir şüşə viski, bir blok siqaret, dərman qutusu və hədiyyələr var. Yaşıl dəhliz kifayət edəcəkmi?

Turistlərin əksəriyyəti Bakıda gömrükdən bircə sual belə olmadan keçir. Problemlər internetdəki köhnəlmiş rəqəmlərə inananlarda yaranır. İlkin mənbəyə əsasən nəyi gətirmək və aparmaq olar, nəyi isə götürə bilərlər — araşdırırıq.

İnternetdə rəqəmlər niyə fərqlidir

Azərbaycana gətirmə normalarını axtarsanız, asanlıqla üç fərqli versiya taparsınız. Bəzi mənbələrdə 3 litr alkoqol və 600 siqaret, digərlərində 1,5 litr spirtli içki, 2 litr şərab və 1000-dək siqaret, üçüncülərdə isə 1,5 litr və 200 siqaret yazılır. Valyuta ilə də eynidir: harasa istənilən məbləği bəyan etməyi məsləhət görür, harasa yalnız 10 000 dollardan yuxarını, populyar saytlardan biri isə ümumiyyətlə turistlərin manat gətirib-apara bilmədiyini iddia edir.

Bu çaşqınlıq haradan gəlir? Azərbaycanda normalar bir neçə dəfə dəyişib, bir çox bələdçi və aqreqator isə illərdir köhnə məlumatları bir-birindən köçürür. Ona görə biz yalnız DGK-nın rəsmi saytında dərc olunanlara əsaslanırıq. İnternetdə başqa rəqəmə rast gəlsəniz, çox güman ki, o, köhnəlib.

Alkoqol, siqaret və digər normalar

DGK-nın qaydalarına görə bu normalar 18 yaşına çatmış hər kəsə şamil edilir. DGK ayrıca vurğulayır ki, gömrük sərhədindən keçmə qaydaları əcnəbilər üçün də Azərbaycan vətəndaşları üçün olduğu kimidir.

Alkoqol barədə vacib qeyd: 1,5 litr ümumi həcmdir, «1,5 litr spirtli içki üstəgəl şərab» deyil. Daha çox gətirirsinizsə, qırmızı dəhlizə gedin və bəyan edin.

Kürü barədə. İnternetdə 600 qram rəqəminə rast gəlmək olar, amma DGK-nın qaydalarına görə 125 qramadək nərə kürüsünü problemsiz aparmaq olar. Onu çek və markalanma verən mağazalardan alın.

Kommersiya məqsədi daşımayan şəxsi əşyalar və şəxsi istifadə üçün zəruri miqdarda dərmanlar gömrük rüsumuna cəlb edilmir.

Dərmanlar

Bu, ən həssas məsələdir. DGK-nın qaydalarına görə narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının gətirilməsi qadağandır, nəzarət edilən maddələrin siyahıları isə Azərbaycan hökuməti tərəfindən təsdiqlənib.

Hansı maddələr xüsusi nəzarətdədir. DGK-nın rəsmi məlumatlarına və qanunvericilik siyahılarına görə:

• tramadol güclü təsir edən maddələrin qanunvericilik siyahısına daxildir və 2018-ci ildən dozadan asılı olmayaraq bütün tramadol tərkibli dərmanlar nəzarət altındadır;
• pregabalin (məsələn, «Lirika») və qabapentin də güclü təsir edən maddələrin siyahısındadır;
• alprazolam («Ksanaks») digər benzodiazepinlər kimi nəzarət edilən psixotrop maddələrin siyahısındadır;
• metadon və güclü opioidlər dövriyyəsi məhdudlaşdırılan narkotik vasitələrin siyahılarındadır.

Qanun açıq şəkildə qeyd edir: siyahı ticarət adından asılı olmayaraq bu maddələrin daxil olduğu bütün dərman formalarına şamil olunur. Ona görə dərmanın adını deyil, təsiredici maddəsini yoxlayın.

Real hadisə. 2022-ci ildə Biləsuvar gömrük postunda dərmanları bəyan etməmiş sərnişinin çantasından 30 kapsul qabapentin, 30 kapsul pregabalin, alprazolam və metadon aşkarlanıb. DGK faktla bağlı araşdırma aparıldığını bildirib. Nəticə sadədir: bəyannamə və sənəd olmadan belə dərmanların hətta az miqdarı ciddi araşdırma üçün əsasdır.

İnternetdə rast gəlinən «840-dan çox qadağan olunmuş dərman» rəqəmini rəsmi mənbələrdə tapmadıq: rəsmi siyahılar ticarət adlarına görə deyil, təsiredici maddələrə görə tərtib olunub.

2024-cü ildən nə dəyişib. 2024-cü il yanvarın 1-dən «Dərman vasitələri haqqında» qanuna dəyişiklik qüvvədədir: şəxsi istifadə üçün dərmanları səlahiyyətli qurumun təsdiq etdiyi reseptlə gətirmək və aparmaq olar. Reseptin yoxlanılması iki iş gününədək çəkir və bu, ilk növbədə Azərbaycanda qeydiyyatdan keçməmiş dərmanlara aiddir.

Dərmanları problemsiz necə gətirmək olar:

1. Onları təlimatı ilə birlikdə orijinal qablaşdırmada gətirin.
2. Yalnız səfər müddətinə kifayət edən miqdarı götürün.
3. Reseptli dərmanlar üçün təsiredici maddənin beynəlxalq adı və dozası göstərilmiş ingilis və ya rus dilində resept və ya həkim arayışı olsun.
4. Dərman psixotrop və ya narkotik komponentlər ehtiva edirsə, səfərdən əvvəl Azərbaycan səfirliyində qaydaları dəqiqləşdirin və onu qırmızı dəhlizdə bəyan edin.

Xalçalar və antikvar əşyalar

Xalça Azərbaycandan ən populyar hədiyyədir və uçuş zamanı sualların ən çox səbəbidir.

Qanun nə deyir. DGK saytında dərc olunmuş «Mədəniyyət haqqında» qanunun mətninə görə, xalçalar və xalça məmulatları mədəni irs ola bilən tətbiqi sənətə aiddir. Sərhəd 1960-cı illərdən keçir: 1960-cı illərdən bəri kütləvi və seriyalı şəkildə istehsal olunmuş məmulatlar və ekspertiza nəticəsində mədəni sərvət kimi tanınmamış suvenirlər irsə aid deyil. Aparılma imkanı sertifikatla təsdiqlənir, milli mədəni sərvətlərin dövlət reyestrinə daxil edilmiş əşyaları isə ümumiyyətlə aparmaq olmaz.

Tarixlərdə çaşqınlıq haradandır. 2017-ci ildə Xalça Muzeyinin sözçüsü 1950-ci ildən əvvəlki əşyalara sertifikat verilmədiyini bildirmişdi. Ona görə internetdə hər iki tarixə rast gəlinir. Praktik nəticə sadədir: istənilən əl toxuması xalça üçün sertifikat alın, qədim xalça üçün isə onun ümumiyyətlə aparıla bilib-bilmədiyini əvvəlcədən öyrənin.

Sertifikatı haradan almaq olar. Böyük Britaniya XİN-in məlumatına görə, xalçaların, samovarların, mis qabların və rəsm əsərlərinin aparılması üçün sertifikatı Xalça Muzeyi və ya satıcı verir. Rəsmi salonlarda sənədlər adətən alış zamanı dərhal rəsmiləşdirilir. Bazarda isə, bir qayda olaraq, sertifikat olmur — bunu ödənişdən əvvəl soruşun.

Özünüz gətirirsinizsə. Böyük Britaniya XİN xalçaları və antikvara bənzəyən hər şeyi, hətta açıq-aşkar başqa ölkədən olsa belə, girişdə bəyan etməyi məsləhət görür. Əks halda çıxışda onun Azərbaycan əşyası olmadığını sübut etmək çətin olacaq.

Valyuta

Ən çox mif buradadır, ona görə yalnız DGK-nın 18 yaşdan yuxarı şəxslər üçün qaydaları.

Gətirmə. Nağd xarici valyutanı gömrük prosedurlarına əməl etməklə məhdudiyyətsiz gətirmək olar.

Aparma:

• şifahi bəyanla — 10 000 dollar ekvivalentinədək xarici valyuta və 20 000 manatadək;
• 20 000 manat və daha çox milli valyuta, həmçinin yubiley və xatirə sikkələri — yalnız yazılı bəyanla;
• 50 000 dollaradək xarici valyuta — onun əvvəllər nağd şəkildə gətirildiyini təsdiq edən gömrük sənədləri olduqda;
• 50 000 dollardan çox — yalnız səlahiyyətli banklar və ya milli poçt operatoru vasitəsilə köçürmə ilə.

Niyə gətirdiyinizdən çox aparmaq olmaz. Hər şey sadədir: 10 000 dollardan çox nağd pul aparmaq üçün onu gətirdiyinizi göstərən sənəd lazımdır. Girişdə iri məbləği bəyan etməmisinizsə, çıxışda onun mənşəyini təsdiqləməyə heç nə olmayacaq. Ona görə turist üçün qayda birdir: 10 000 dollardan çox gətirirsinizsə, qırmızı dəhlizə gedin və bəyannaməni uçuşa qədər saxlayın.

Və xeyr, turistlərə manat aparmaq qadağan deyil — bu, mifdir.

Ərzaq, bitkilər və dini ədəbiyyat

Ərzaq. DGK-nın qaydalarına görə şəxsi istifadə üçün 30 kiloqramadək ərzaq gətirmək olar. Bitkilər, toxumlar, tinglər və heyvan mənşəli məhsullar fitosanitar və baytarlıq nəzarətindədir, ona görə onları gətirməmək və ya bəyan etmək daha yaxşıdır.

Dini ədəbiyyat. DGK-nın 2026-cı ilin sentyabrında dərc etdiyi izahata görə, dini kitablar, audio və video materiallar və digər dini təyinatlı mallar fiziki şəxslər tərəfindən sadələşdirilmiş qaydada, lakin Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin razılığı ilə keçirilir. Bu qayda Nazirlər Kabinetinin 305 nömrəli qərarı ilə müəyyən edilib. Dini kitablar gətirirsinizsə, xüsusən bir neçə nüsxə və ya hədiyyə olaraq, qaydanı əvvəlcədən dəqiqləşdirin.

Telefonlar, dronlar və texnika

Telefonlar. DGK-nın qaydalarına görə xaricdən gətirilən mobil telefonlar və digər simsiz cihazlar mütləq bəyan edilməlidir, telefon nömrəsinin qeydiyyatı üçün isə onun DGK sistemində qeydiyyatı tələb olunur. Bunu necə etməyi IMEI qeydiyyatı üzrə bələdçidə ətraflı izah etmişik.

Dronlar. Xüsusi icazə olmadan dron gətirməyin: sərhəddə onu götürə bilərlər. Bütün təfərrüatlar — dronlar haqqında ayrıca məqalədə.

Bibər spreyi, bıçaq, elektroşok

Bibər spreyi. Azərbaycanda püskürdücü və aerozol qurğuları qanunla qaz silahına aiddir. Azərbaycan Ali Məhkəməsi izah edib ki, onların əldə edilməsinə və gəzdirilməsinə görə məsuliyyət məsələsi Cinayət Məcəlləsinin maddələri ilə həll olunur. Bundan əlavə, beynəlxalq aviadaşıma qaydalarına görə belə spreylər həm əl yükündə, həm də təhvil verilən baqajda qadağandır. Sadə desək, onu gətirmək olmaz.

Elektroşok. Aviadaşıma qaydalarına görə elektroşok cihazları da baqajda daşınmaq üçün qadağandır. Onu evdə qoyun.

Bıçaq. Bıçaqlar əl yükünə götürülmür. Təhvil verilən baqajda adi qatlanan və ya mətbəx bıçağı, bir qayda olaraq, problem yaratmır. Amma xəncər və ya açılan bıçaq kimi soyuq silaha bənzəyən əşyalar silah hesab edilə bilər.

Tək səyahət edən qadınlar üçün. Bakı təhlükəsiz şəhər hesab olunur və spreyin qanuni alternativləri var. Şəxsi siren-brelok, geolokasiyanı yaxınlarla paylaşan tətbiq, yolda maşın saxlamaq əvəzinə tətbiq vasitəsilə taksi və mərkəzi rayonlarda yaşayış yeri qanunla problem riski olmadan əksər məsələləri həll edir.

Əşyanı götürüblərsə

1. Sakit olun və səsinizi qaldırmayın. Müfəttiş prosedura uyğun hərəkət edir.
2. Rəsmi sənəd istəyin — götürülənlərin siyahısı olan protokol və ya akt. Onsuz heç nəyi geri qaytarmaq mümkün deyil.
3. Yerində nə etmək mümkün olduğunu dəqiqləşdirin. Normalar aşıldıqda artıq miqdar, bir qayda olaraq, rüsuma cəlb edilir və ya götürülür.
4. Qərarla razı deyilsinizsə, DGK-ya müraciət edin: 195/6 nömrəsi, customs.gov.az saytı və ya «Smart Customs» tətbiqi vasitəsilə. Komitənin apellyasiya şurası var.
5. Dərmanlar və qiymətli əşyalarla bağlı ölkənizin konsulluğu ilə əlaqə saxlayın.

Əşya qadağan deyilsə və məsələ sənədlərdə idisə, onu geri qaytarmaq realdır. Qadağan olunmuş əşyalar qaytarılmır.

Qırmızı, yoxsa yaşıl dəhliz

Bəyan edilməli bir şey — normadan artıq mallar, iri məbləğdə nağd pul, nəzarət edilən dərmanlar, xalçalar və ya antikvar əşyalar gətirirsinizsə, qırmızı dəhlizə gedin. Belə bir şey yoxdursa — yaşıla. Bəyannaməni yazılı və ya elektron şəkildə kiosklar, e.customs.gov.az portalı və ya «Smart Customs» tətbiqi vasitəsilə təqdim etmək olar. Portalda sərnişinlər üçün sadələşdirilmiş bəyannamə — malları sərhədi keçməzdən əvvəl bəyan etmək imkanı — və gömrük ödənişləri kalkulyatoru var.

Səfərdən əvvəl yoxlama siyahısı:

• alkoqol — 1,5 litrdən çox deyil, siqaret — 200 ədəddən çox deyil;
• dərmanlar — orijinal qablaşdırmada, ingilis və ya rus dilində reseptlə;
• 10 000 dollardan çox nağd pul — girişdə bəyan etmək;
• bibər spreyi və elektroşok — evdə qoymaq;
• alınmış xalçaya sertifikat, kürüyə çek;
• telefon — bəyan etmək və qeydiyyatdan keçirmək.

Alış-veriş və uçuş: nəyi nəzərə almaq

Bazarda iri alışlar. Xalça üçün Sədərək və ya Binə bazarına gedirsinizsə, nəzərə alın ki, bükülmüş xalçanı və ağır alışları hər şeyin sığacağı taksini axtarmaqdansa, maşınla aparmaq daha rahatdır. Artıq ödəməməyin yollarını bazarlar üzrə bələdçidə araşdırmışıq.

ƏDV-nin qaytarılması. Tax Free sistemi olan mağazalardan alış etmisinizsə, hava limanında qaytarılmanı rəsmiləşdirmək üçün vaxt lazım olacaq — təfərrüatlar Bakıda alış-veriş üzrə bələdçidə.

Maşının hava limanında qaytarılması. İcarə avtomobilini hava limanında qaytarırsınızsa, təkcə qeydiyyata deyil, həm də gömrük nəzarətinə və ƏDV-nin qaytarılmasına vaxt ayırın. Karavan Rent A Car in Baku maşınları hava limanında və sizə rahat olan istənilən ünvanda təhvil verir və geri qəbul edir, ona görə avtomobili birbaşa terminalın yanında qaytara bilərsiniz. Vaxtı menecerlə əvvəlcədən WhatsApp və ya Telegram vasitəsilə razılaşdırın +994-55-455-22-45.

Tez-tez verilən suallar

Azərbaycana nə qədər alkoqol gətirmək olar?

DGK-nın qaydalarına görə 18 yaşdan yuxarı hər şəxsə 1,5 litr alkoqollu içki.

Azərbaycana nə qədər siqaret gətirmək olar?

18 yaşdan yuxarı hər şəxsə 200 siqaret.

Azərbaycana girişdə valyutanı bəyan etmək lazımdırmı?

Nağd pulu məhdudiyyətsiz gətirmək olar, amma məbləğ 10 000 dollardan çoxdursa, onu yazılı bəyan edin: bu sənəd olmadan onu geri aparmaq mümkün olmayacaq.

Xalçanı Azərbaycandan aparmaq olarmı?

Bəli, aparılma sertifikatı ilə. Onu rəsmi salonlar və ya Xalça Muzeyi vasitəsilə verirlər. Milli mədəni sərvətlərin dövlət reyestrinə daxil olan əşyaları aparmaq olmaz.

Azərbaycandan nə qədər kürü aparmaq olar?

DGK-nın qaydalarına görə 125 qramadək nərə kürüsü.

Azərbaycana hansı dərmanları gətirmək olmaz?

İcazə sənədləri olmadan narkotik və psixotrop maddələr olan dərmanları. Dərmanları orijinal qablaşdırmada və reseptlə gətirin.

Azərbaycana bibər spreyi gətirmək olarmı?

Xeyr. Püskürdücülər qaz silahına aiddir, təyyarədə isə belə spreylər qadağandır.

Əcnəbilər üçün qaydalar fərqlidirmi?

Xeyr. DGK-nın məlumatına görə, əcnəbilər üçün qaydalar Azərbaycan vətəndaşları üçün olduğu kimidir.

Pregabalin («Lirika») və ya tramadol gətirmək olarmı?

Bu maddələr güclü təsir edən maddələrin qanunvericilik siyahısına daxildir. Bəyannamə və tibbi sənədlər olmadan onların keçirilməsi araşdırma ilə nəticələnə bilər, ona görə qaydaları əvvəlcədən səfirlikdə dəqiqləşdirin və dərmanı bəyan edin.

Dini ədəbiyyat gətirmək olarmı?

Bəli, amma Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin razılığı ilə. Qaydanı səfərdən əvvəl dəqiqləşdirmək daha yaxşıdır.

Nəticə

Köhnə forumlardakı rəqəmlərə deyil, aktual qaydalara əsaslansanız, Bakı gömrüyü qorxulu deyil. 1,5 litr alkoqol və 200 siqaret, 10 000 dollardan çox nağd pulun bəyanı, dərmanlar üçün resept, xalça üçün sertifikat və heç bir sprey — səyyahların əksəriyyətinin yadda saxlamalı olduğu bütün bunlardır.

Məlumat 2026-cı ilin sentyabrında DGK saytı ilə tutuşdurulub. Səfərdən əvvəl aktual qaydaları customs.gov.az saytında dəqiqləşdirməyi tövsiyə edirik.

Mənbələr

• Dövlət Gömrük Komitəsi: səyyahlar üçün məlumat
• DGK: mədəni sərvətlərin ölkədən aparılması
• GOV.UK: Local laws and customs — Azerbaijan
• DGK: Biləsuvar gömrük postunda dərman preparatlarının aşkarlanması (2022)
• Güclü təsir edən maddələrin siyahısı haqqında qanun (2016)
• DGK: tez-tez verilən suallar

Həmçinin oxuyun

• Bakıda alış-veriş: ticarət mərkəzləri və ƏDV-nin qaytarılması üzrə bələdçi: məqaləni oxu
• Sədərək, Binə və Abşeron bazarları: necə artıq ödəməmək: məqaləni oxu